نام روزهای ماه در گاهشماری زرتشتی و معنی هر یک | فروشگاه اینترنتی سهند بیرینگ
نام روزهای ماه در گاهشماری زرتشتی و معنی هر یک
گاهشماری زرتشتی یکی از کهنترین تقویمهای جهان است که ریشه در فرهنگ و تمدن ایران باستان دارد. در این تقویم، برخلاف بسیاری از تقویمهای امروزی که روزهای ماه تنها با عدد مشخص میشوند، هر یک از ۳۰ روز ماه دارای نامی ویژه و معنایی عمیق هستند. این نامها از اهورامزدا، امشاسپندان، ایزدان و مفاهیم مقدس آیین زرتشتی گرفته شدهاند و هر کدام نماد یکی از ارزشهای اخلاقی، طبیعی یا معنوی به شمار میروند.
شناخت نام روزهای ماه زرتشتی علاوه بر آشنایی با فرهنگ ایران باستان، به درک بهتر جشنهای ایرانی مانند مهرگان، تیرگان، آبانگان و سپندارمذگان نیز کمک میکند؛ زیرا زمان برگزاری این جشنها بر اساس همنام شدن روز و ماه تعیین میشود.
جدول نام روزهای ماه زرتشتی و معنی آنها
| شماره روز | نام روز | معنی و مفهوم |
|---|---|---|
| ۱ | اورمزد (اهورامزدا) | خدای یکتا، آفریدگار جهان و سرچشمه دانایی |
| ۲ | بهمن | اندیشه نیک، خرد و نیکاندیشی |
| ۳ | اردیبهشت | بهترین راستی، پاکی و نظم الهی |
| ۴ | شهریور | فرمانروایی آرمانی، اقتدار و عدالت |
| ۵ | سپندارمذ | فروتنی، عشق، بردباری و نگهبان زمین |
| ۶ | خرداد | کمال، سلامت و رسایی |
| ۷ | امرداد | جاودانگی، بیمرگی و زندگی پایدار |
| ۸ | دی به آذر | روز آفریدگار همراه با فروغ آتش |
| ۹ | آذر | آتش مقدس، روشنایی و پاککنندگی |
| ۱۰ | آبان | آب، پاکی، برکت و زندگی |
| ۱۱ | خور | خورشید، نور و گرمای زندگیبخش |
| ۱۲ | ماه | ماه، نظم طبیعت و سنجش زمان |
| ۱۳ | تیر | ستاره بارانآور و نماد فراوانی |
| ۱۴ | گوش | نگهبان دامها و جانوران سودمند |
| ۱۵ | دی به مهر | روز آفریدگار همراه با مهر و پیمان |
| ۱۶ | مهر | محبت، دوستی، راستی و وفای به عهد |
| ۱۷ | سروش | فرمان الهی، پیامآوری و نگهبانی |
| ۱۸ | رشن | عدالت، داوری و راستی |
| ۱۹ | فروردین | فروهر نیاکان و روانهای پاک |
| ۲۰ | بهرام | پیروزی، قدرت و شجاعت |
| ۲۱ | رام | آرامش، شادی و آسایش |
| ۲۲ | باد | باد، حرکت و نیروی زندگی |
| ۲۳ | دی به دین | روز آفریدگار همراه با دین و وجدان |
| ۲۴ | دین | وجدان، بینش و راه درست زندگی |
| ۲۵ | ارد | پاکی، برکت و نیکبختی |
| ۲۶ | اشتاد | درستی، انصاف و عدالت |
| ۲۷ | آسمان | سپهر و نظم کیهانی |
| ۲۸ | زامیاد | زمین، پایداری و باروری |
| ۲۹ | مانترهسپند | گفتار مقدس، نیایش و کلام الهی |
| ۳۰ | انیران | روشنایی بیپایان و جهان مینوی |
امشاسپندان و جایگاه آنها
هفت روز نخست ماه اهمیت ویژهای در آیین زرتشتی دارند. روز نخست به اهورامزدا، خدای یگانه، اختصاص یافته و شش روز بعدی به امشاسپندان تعلق دارد. امشاسپندان نمایندگان صفات الهی هستند و هر یک نماد یکی از ارزشهای بزرگ انسانی مانند اندیشه نیک، راستی، عدالت، فروتنی، سلامت و جاودانگی محسوب میشوند.
- اورمزد: آفریدگار و دانای بزرگ
- بهمن: اندیشه نیک
- اردیبهشت: راستی و پاکی
- شهریور: فرمانروایی آرمانی
- سپندارمذ: فروتنی و نگهبان زمین
- خرداد: کمال و سلامت
- امرداد: جاودانگی و زندگی پایدار
سه روز «دی» در تقویم زرتشتی
در هر ماه سه روز با نام «دی» وجود دارد که برای جلوگیری از تشابه، با نام روز بعد از خود شناخته میشوند. این سه روز عبارتاند از دی به آذر، دی به مهر و دی به دین. واژه «دی» به معنای دادار یا آفریدگار است و به اهورامزدا اشاره دارد. این سه روز از جایگاه ویژهای در فرهنگ و آیین زرتشتی برخوردار هستند و یادآور ارتباط انسان با آفریدگار محسوب میشوند.
ارتباط نام روزها با جشنهای ایرانی
یکی از ویژگیهای جالب گاهشماری زرتشتی، برگزاری جشنها بر اساس همنام شدن روز و ماه است. برای نمونه، روز مهر در ماه مهر به جشن مهرگان، روز تیر در ماه تیر به جشن تیرگان، روز آبان در ماه آبان به جشن آبانگان و روز سپندارمذ در ماه اسفند به جشن سپندارمذگان اختصاص دارد. این جشنها بخشی ارزشمند از میراث فرهنگی ایران هستند و امروزه نیز در میان بسیاری از ایرانیان و زرتشتیان گرامی داشته میشوند.
جمعبندی
نام روزهای ماه در تقویم زرتشتی تنها نامهایی برای شمارش زمان نیستند، بلکه هر یک بیانگر مفهومی اخلاقی، طبیعی یا معنوی هستند که ریشه در فرهنگ و اندیشه ایرانیان باستان دارند. آشنایی با این نامها، علاوه بر شناخت بهتر تاریخ و آیین زرتشتی، به درک فلسفه بسیاری از جشنهای ایرانی و ارزشهای فرهنگی این سرزمین کمک میکند و نشان میدهد که نیاکان ایرانی، زمان را با مفاهیم ارزشمند انسانی و الهی پیوند داده بودند.